Narzędzia
Podstawowym narzędziem są ręce artysty, jego wyczucie smaku, wyobraźnia i umiejętności. Przygotowanie tesser czyli małych kostek mozaikowych wymaga jednak łamania twardych materiałów tak długo aż uzyska się kostki żądanej wielkości i kształtu. Do tego typu prac niezbędne więc okazują się przecinaki, młotki i obcęgi. Pod tym względem niewiele się zmieniło od tysięcy lat. Ze współczesnych narzędzi można jedynie dodać maszynkę do znakowania i cięcia płytek ceramicznych oraz szlifierkę.

O ile w teorii wykonanie mozaiki wydaje się sprawą nieskąplikowaną, w praktyce wymaga bardzo uważnego i żmudnego przemyślenia samego projektu, sporządzenia szkiców, wyboru materiału i jednej z wielu technik układania, by precyzyjnie oddać to to chcemy wyrazić.

Od artysty tworzącego mozaiki wymaga się nie tylko zdolności plastycznych ale również dużo cierpliwości, wytrwałości, skupienia i siły fizycznej. Osobiście, zważywszy na dzisiejsze zdobycze techniki, proces przygotowania mozaiki wspieram zdjęciami, publikacjami i projektowaniem komputerowym.

Proces tworzenia mozaiki

• projektowanie - poza samym wyborem wzoru polega na dopasowaniu go wielkością do żądanej przez nas wielkości i przeniesienie wzoru na odpowiednie podłoże, a także wybór materiału i techniki układania; same techniki można podzielić na bezpośrednią (gdzie tessery układa się bezpośrednio na podłożu pokrytym klejem lub zaprawą) oraz pośrednią (gdzie wyróżnić można sposób prawo i lewostronny); metoda pośrednia, o wiele bardziej pracochłonna, jest czasem jedynym wyjściem by uzyskać właściwy efekt w przypadku gdy mozaikę układa się z tesser o różnej wysokości;
• przygotowanie tesser - sprowadza się do dzielenia większych kawałków (płytek, bloków kamienia) do czasu aż uzyska się kawałeczki o bokach z reguły nieprzekraczających 2 cm, zazwyczaj sporo mniejszych; do cięcia używa się młotka i przecinaka, szlifierek z diamentowymi tarczami, maszynki do znakowania i cięcia płytek ceramicznych, krajarek, a przy mniejszych kawałkach - obcęgów.
• szlifowanie - jest procesem który nie jest zawsze stosowany przez wykonawców mozaiki; ja osobiście stosuję go zawsze gdy mozaika ma być wykonana z ceramiki, a zainstalowana na podłodze, gdzie możnaby łatwo skaleczyć nogę o nieoszlifowane, ostre krawędzie; w takim przypadku, szlifowaniu podlega każdy z kilku tysięcy elementów. Poza tym daje to lepszy efekt wizualny; w przypadku mozaiki kamiennej, szlifowanie całej powierzchni może nastąpić po jej ukończeniu;
• układanie - przygotowane wstępnie tessery, jedną po drugiej, układa się na się na projekcie, zaczynając zazwyczaj od elementów najtrudniejszych, mieszczących się w centrum obrazu, a później wypełniając tłem;
• odwracanie i betonowanie - mozaiki wykonane metodą prawostronną należy wstępnie scalić (przyklejejąc np. papier lub włókna szklane na wierzch) i odwrócić "do góry nogami"; następnie wykonuje się szalowanie i betonowanie mozaiki od spodu; po zastygnięciu betonu mozaikę się odwraca i zdejmuje papier;
• spoinowanie - podobnie jak szlifowanie nie jest procesem niezbędnym i zależy w głównej mierze od użytych materiałów oraz od efektu jaki chcemy uzyskać; w mozaikach kamiennych z reguły nie występuje wcale, w ceramicznych - niemal zawsze, ale od każdej zasady są wyjątki
• oprawa - w przypadku gdy mozaika wykorzystywana jest jak obraz, do powieszenia na ścianie, oprawić można ją w ramę